{"id":31513,"date":"2015-05-06T11:55:07","date_gmt":"2015-05-06T09:55:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.serbia.com\/?page_id=31513"},"modified":"2024-10-20T13:59:17","modified_gmt":"2024-10-20T11:59:17","slug":"kragujevac-zavicaj-moderne-srbije","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/","title":{"rendered":"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije"},"content":{"rendered":"

Na oko sto kilometara ju\u017eno od Beograda nalazi se Kragujevac \u2013 centar \u0160umadije i Pomoravlja, \u010detvrti grad po veli\u010dini u Srbiji. Pouzdan znak da ste stigli u nekada\u0161nju prestonicu Srbije jeste novosagra\u0111eni krst, na \u010dijoj se pole\u0111ini nalazi ikona \u201eSveti Georgije ubiva a\u017edahu\u201c, koja predstavlja gradsku slavu i, naravno, sveca za\u0161titnika grada.<\/h4>\n

S padom srpske srednjovekovne dr\u017eave pod tursku vlast ovo \u201epazari\u0161te\u201c afirmi\u0161e se kao veoma zna\u010dajno naselje. Sa nazivom Kragujevd\u017ea ili Karagovind\u017ea, prvi put se pominje 1476. godine u turskim zapisima, koji se danas \u010duvaju u Arhivu vlade u Carigradu. Smatra se da naziv naselja poti\u010de od ptica kraguja, koji izgledom podse\u0107aju na orlove. <\/strong>To su grabljivice izo\u0161trenih \u010dula, koje su se posle obu\u010davanja mogle koristiti za lov.<\/p>\n

Prekretnica u razvoju grada bila je 1818. godina, kada je knez Milo\u0161 Obrenovi\u0107, na skup\u0161tini Narodnih stare\u0161ina, u manastiru Vra\u0107ev\u0161nica, proglasio Kragujevac za prestonicu.<\/strong> Naselje se ubrzano menja, grad se urbanizuje, teritorijalno \u0161iri i postaje politi\u010dki, kulturni, prosvetni, zdravstveni, vojni i privredni centar Srbije. Grade se privatne ku\u0107e i brojne ustanove sa obele\u017ejima narodne arhitekture, od kojih neke i danas postoje. Ulice se kaldrmi\u0161u i osvetljavaju karbidnim i petrolejskim lampama, a ku\u0107e se, po Milo\u0161evoj naredbi, pokrivaju crepom umesto slamom.<\/p>\n

Prestonica je 1841. godine preme\u0161tena u Beograd<\/a>, \u0161to kao posledicu ima smanjenje broja stanovnika u Kragujevcu, jer brojni \u010dinovnici odlaze za poslom. Me\u0111utim, Kragujevac ostaje va\u017ean politi\u010dki centar, u kome se odr\u017eavaju sve va\u017enije skup\u0161tine, pa iz tog vremena poti\u010du stihovi:
\n\u201eBeograde, uzalud ti hvala,<\/em><\/strong>
\nkad je tebi Kragujevac glava!\u201c<\/em><\/strong><\/p>\n

\"kragujevac
\nPUT ZA UPOZNAVANJE GRADA<\/strong><\/p>\n

Najbolji na\u010din da upoznate Kragujevac, jeste da obi\u0111ete sva zna\u010dajna mesta, \u010dujete zanimljive pri\u010de iz \u017eivota grada i iz doba Milo\u0161eve vladavine. Obilaze\u0107i staro gradsko jezgro sazna\u0107ete kako je tipi\u010dno turska palanka sa kaldrmisanim ulicama, \u0107epencima, sarajima i d\u017eamijom, \u201ena putu beogradskom, udaljena od Carigrada 19 dana\u201c, postala prestonica.<\/p>\n

U toj pri\u010di, vezanoj za Milo\u0161ev venac, naj\u010de\u0161\u0107e se kre\u0107e od Stare (Pridvorne) crkve, koja je podignuta 1818. godine, na mestu gde je nekada bilo groblje. Kao ktitor ovog hrama, knez Milo\u0161 Obrenovi\u0107 nije \u017ealio sredstva, anga\u017euju\u0107i najbolje majstore za izgradnju crkve, ali je to ipak arhitektonski skromna gra\u0111evina, jer nije smela biti ve\u0107a od d\u017eamije koja se nalazila kraj Kamene \u0107uprije. Tek 1929. godine oglasilo se prvo zvono u drvenoj priprati, \u010diju je dogradnju Milo\u0161 pravdao potrebom da narod ima gde da se skloni kada pada ki\u0161a.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Iznad kamenog mosta, kojim je Milo\u0161 dolazio u crkvu, nalazio se Kne\u017eev dvor, koji se sastojao od tri celine, \u0160arenog konaka, Kne\u017eevog dvora i Amid\u017einog konaka. \u0160areni konak zapravo je konak kneginje Ljubice (harem), gde je ona \u017eivela sa dvorskim damama i sinovima Milanom i Mihailom, i gde se nalazila dvorska kuhinja (od\u017eaklija). Sin Milan, kome je pripadalo nasledno pravo, \u017eiveo je na spratu \u0160arenog konaka, koji je ime stekao po brojnim slikama koje su se tamo nalazile.<\/p>\n

\"kragujevac
\nOSE\u0106AJ ZA UMETNOST JEDNOG KNEZA<\/strong><\/p>\n

Knez je \u017eiveo u Kne\u017eevom dvoru, gde su se na prvom spratu nalazile njegova kancelarija sa bakrorezima, zastava iz Drugog srpskog ustanka i slika kneza u prirodnoj veli\u010dini. Budu\u0107i da se pominje kako je knez bio nepismen, veoma je zanimljivo da su ba\u0161 tu, na njegovom dvoru, igrane prve pozori\u0161ne predstave, da je osnovano prvo pozori\u0161te, te da su na dvoru postojale: prva biblioteka, prva \u0161kola crtanja i prva galerija.<\/strong> Pored pozori\u0161ne umetnosti, Milo\u0161 je bio veliki poklonik muzike, pa se tako 1831. godine osniva Knja\u017eevsko-serbska banda, pod vo\u0111stvom kapelmajstora Josifa \u0160lezingera.<\/p>\n

Od tada\u0161njeg dvorskog kompleksa danas je ostao sa\u010duvan samo Amid\u017ein konak.<\/strong> Ta gra\u0111evina tipi\u010dan je predstavnik balkansko-orijentalnog stila, jer evropski uzori nisu bili dozvoljeni u Osmanlijskom carstvu. Pored domoupravitelja i ostale mu\u0161ke posluge, u toj zgradi \u017eiveli su i \u201ekavazi\u201c, koji su predstavljali Milo\u0161evu li\u010dnu gardu.<\/p>\n

U Milo\u0161evo vreme osnovane su prva osnovna \u0161kola, prva gimnazija 1833. i Licej 1838. godine<\/strong> (prete\u010da Beogradskog univerziteta). U stilu akademizma 1888. godine, gradi se zgrada dana\u0161nje Prve gimnazije<\/strong>, koja predstavlja vrhunac na\u0161eg graditeljstva 19. veka.<\/p>\n

MERA GREHA \u2013 KRU\u0160KA<\/strong><\/p>\n

\"kragujevacMilo\u0161 \u0107e ostati poznat i kao osniva\u010d Serbske kancelarije<\/strong>, prve sudsko-pravne ustanove u Srbiji 1820. godine, mada je op\u0161te poznato da je presude uglavnom donosio sam, po svojoj volji i sprovodio ih ve\u0161anjem o \u010duvenu kru\u0161ku, koja se nalazila u pija\u010dnom parku ili batinanjem na klupi posebno sa\u010dinjenoj za te namene. Ipak, ustanovljenje sudske delatnosti dovelo je do izgradnje Palate okru\u017enog na\u010delstva, gra\u0111ene od 1903. do 1907. godine, u stilu neorenesanse. Objekat je projektovao profesor Nikola Nestorovi\u0107 i u svojoj masivnoj simetri\u010dnoj kompoziciji smatra se najreprezentativnijom zgradom u istoriji Kragujevca.<\/p>\n

Na mestu stare po\u0161te, 1887. godine sagra\u0111en je najsavremeniji hotel na Balkanu, \u201eTakovo\u201c<\/strong>, nazvan po varo\u0161ici u kojoj je Milo\u0161, na Cveti, 11. aprila 1805. godine, zapo\u010deo Drugi srpski ustanak.<\/p>\n

Krug Milo\u0161evog venca mo\u017ee se zatvoriti zgradom uprave Vojno-tehni\u010dkog zavoda iz 1926. godine, koja se nalazi na Trgu topolivaca<\/a>, a gra\u0111ena je u stilu \u201e\u0161kole lepih umetnosti\u201c. Ova zgrada predstavlja deo celine nekada\u0161njih fabrika oru\u017eja i fabrike automobila, u kojoj je proizvedeno i 960.000 \u010duvenih \u201efi\u0107a\u201c<\/strong>, koji predstavljaju tre\u0107e najprodavanije vozilo u Evropi (posle Folksvagenove \u201ebube\u201c i \u201esitroena 2CV\u201c).<\/p>\n

Pored memorijalnog parka \u0160umarice<\/strong>, koji svakako treba posetiti, pored muzeja i galerija, u Kragujevcu se nalazi i prvi javni Akvarijum<\/strong>, u kojem se mogu videti ribe, vodozemci, gmizavci i razli\u010dite vrste beski\u010dmenjaka sveta.<\/p>\n

Zbog svega toga i zbog onoga \u0161to nije moglo da stane u ovaj tekst, Kragujevac, savremeni industrijsko-trgova\u010dki centar i zavi\u010daj srpske dr\u017eavnosti i kulture, svakako treba ne samo posetiti ve\u0107 i du\u017ee boraviti u njemu kako biste ga bolje upoznali.<\/p>\n

Tekst: Jasmina Markovi\u0107 Milenkovi\u0107
\nFotogafije: Zoran Petrovi\u0107<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na oko sto kilometara ju\u017eno od Beograda nalazi se Kragujevac \u2013 centar \u0160umadije i Pomoravlja, \u010detvrti grad po veli\u010dini u Srbiji. Pouzdan znak da ste stigli u nekada\u0161nju prestonicu Srbije […]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":31502,"parent":20433,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1672],"tags":[],"class_list":["post-31513","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-gradovi"],"acf":[],"yoast_head":"\nKragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije - Serbia.com<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije - Serbia.com\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Na oko sto kilometara ju\u017eno od Beograda nalazi se Kragujevac \u2013 centar \u0160umadije i Pomoravlja, \u010detvrti grad po veli\u010dini u Srbiji. Pouzdan znak da ste stigli u nekada\u0161nju prestonicu Srbije […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Serbia.com\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-10-20T11:59:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"744\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/\",\"url\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/\",\"name\":\"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije - Serbia.com\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg\",\"datePublished\":\"2015-05-06T09:55:07+00:00\",\"dateModified\":\"2024-10-20T11:59:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"srpski\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"srpski\",\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg\",\"width\":1600,\"height\":744},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Poseti Srbiju\",\"item\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Gradovi\",\"item\":\"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/serbia.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/serbia.com\/\",\"name\":\"Serbia.com\",\"description\":\"Your Gateway to Serbia\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/serbia.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"srpski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije - Serbia.com","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije - Serbia.com","og_description":"Na oko sto kilometara ju\u017eno od Beograda nalazi se Kragujevac \u2013 centar \u0160umadije i Pomoravlja, \u010detvrti grad po veli\u010dini u Srbiji. Pouzdan znak da ste stigli u nekada\u0161nju prestonicu Srbije […]","og_url":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/","og_site_name":"Serbia.com","article_modified_time":"2024-10-20T11:59:17+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":744,"url":"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/","url":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/","name":"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije - Serbia.com","isPartOf":{"@id":"https:\/\/serbia.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg","datePublished":"2015-05-06T09:55:07+00:00","dateModified":"2024-10-20T11:59:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#breadcrumb"},"inLanguage":"srpski","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"srpski","@id":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#primaryimage","url":"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg","contentUrl":"https:\/\/serbia.com\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/kg.jpg","width":1600,"height":744},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/kragujevac-zavicaj-moderne-srbije\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Poseti Srbiju","item":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Gradovi","item":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/posetite-srbiju\/gradovi\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Kragujevac, zavi\u010daj moderne Srbije"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/serbia.com\/#website","url":"https:\/\/serbia.com\/","name":"Serbia.com","description":"Your Gateway to Serbia","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/serbia.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"srpski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/31513"}],"collection":[{"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31513"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/31513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55694,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/31513\/revisions\/55694"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/20433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/serbia.com\/srpski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}