Na uzvišenju iznad izvora Topla voda, Zamak Belimarković otkriva drugačije lice Vrnjačke Banje – svet starih banjskih vila, porodičnih uspomena i umetnosti.
Dok se šetnja Vrnjačkom Banjom najčešće odvija uz reku, kroz parkove i pored mineralnih izvora, jedno belo zdanje poziva da se nakratko skrene sa promenade. Zamak Belimarković, poznat i kao Zamak kulture, pripada najprepoznatljivijim istorijskim građevinama ovog mesta. Nekada porodični letnjikovac, danas je dom Zavičajnog muzeja i prostor u kojem se susreću istorija, muzika i likovna umetnost.
Letnjikovac generala i kraljevskog namesnika
Zamak je podignut za Jovana Belimarkovića (1827–1906), srpskog generala, ministra i jednog od namesnika tokom maloletstva kralja Aleksandra Obrenovića. Njegova povezanost sa Vrnjačkom Banjom bila je dugotrajna: u početku je ovde dolazio tokom leta, a poslednju deceniju života proveo je stalno u Banji.
Prema muzejskoj publikaciji, gradnja zamka odvijala se od 1888. do 1894. godine, a najveći deo radova bio je završen već 1889. Idejno rešenje dao je Belimarkovićev sestrić, građevinski inženjer Pavle Denić, dok je u realizaciji i nadzoru učestvovao Franc Vinter. Za istoriju kuće vezuje se i poseta mladog kralja Aleksandra Obrenovića, koji je ovde dočekan 1889. godine.
Belimarkovićevi naslednici koristili su zdanje do 1968. godine, kada je otkupljeno za muzejske, galerijske i koncertne namene. Porodična kuća tako je postala prostor dostupan javnosti, sa novom ulogom u kulturnom životu Banje.
Arhitektura koja zaslužuje da zastanete
Pre ulaska vredi odvojiti nekoliko trenutaka za pogled na samu građevinu. Zamak je oblikovan u duhu romantičarskog istoricizma, sa renesansnim elementima i osloncem na arhitekturu severnoitalijanskih vila. Posebno je zanimljivo što je za gradnju korišćen beli mermer iz Belimarkovićevog majdana pod Gočem – lokalni materijal od kojeg je nastalo jedno od najelegantnijih banjskih zdanja.
Položaj iznad izvora Topla voda daje mu istaknuto mesto u banjskom pejzažu. U jesen, kada okolno zelenilo poprimi zlatne i bakarne tonove, njegova svetla fasada posebno dolazi do izražaja.
Šta se može videti unutra?
Zavičajni muzej Vrnjačke Banje čuva građu o Banji i njenoj okolini. Prema zvaničnoj turističkoj prezentaciji, stalnu postavku čine tri tematske celine, koje posetioca vode od praistorije do života generalove porodice.
Spomen-soba generala Belimarkovića
Najneposredniji susret sa nekadašnjim vlasnikom pruža njegova spomen-soba. Deo sačuvanog nameštaja, fotografije i dokumentacioni materijal približavaju generalov život i njegovu vezu sa Banjom. Upravo ovde zamak dobija ličniju dimenziju: iza reprezentativne fasade pojavljuje se priča o čoveku kojem je ovo mesto bilo dom.
Lađarište – praistorija Vrnjaca
Ova arheološka postavka vraća posetioce u mlađe kameno doba. Nalazi sa lokaliteta Lađarište, na visokoj obali nekadašnjeg toka Zapadne Morave, pripadaju vinčanskoj kulturi i svedoče o naseljavanju vrnjačkog kraja mnogo pre nastanka moderne banje.
Etnografsko nasleđe Vrnjačke Banje
Treća celina posvećena je etnografskom nasleđu ovog kraja. Ona upotpunjuje obilazak pričom o lokalnoj kulturi i svakodnevnom životu, povezujući istoriju reprezentativnog letnjikovca sa nasleđem njegove okoline.
Od starih razglednica do savremene umetnosti
Muzejski fond obuhvata i stare razglednice, fotografije, staklene fotografske negative i turistički promotivni materijal, kao i slike, grafike i skulpture. Ove zbirke čuvaju tragove razvoja Banje i njenog nekadašnjeg izgleda; njihova dostupnost za razgledanje zavisi od postavljenih izložbi.
Zamak ima i živ savremeni program: u njemu se organizuju gostujuće izložbe, koncerti, predavanja i promocije knjiga. Zbog toga poseta može doneti i nešto neočekivano – susret sa umetnikom ili koncert u istorijskom ambijentu.
Mesto za sporiju banjsku šetnju
Zamak Belimarković lako se uklapa u obilazak centralnog dela Vrnjačke Banje. Najlepše ga je posetiti bez žurbe: prvo pogledati zdanje spolja, zatim istražiti muzejske prostorije i nastaviti šetnju prema parku i izvorima.
Pre dolaska proverite radno vreme i aktuelni program Zamka kulture, naročito ako želite da vidite određenu postavku. A kada stanete pred belu fasadu, ostavite malo vremena i za ono zbog čega ovakva mesta ostaju u sećanju – osećaj da je istorija Banje još uvek prisutna u njenim kućama.
Serbia.com preporučuje
Pažljivo odabrana mesta, smeštaji i doživljaji koji će vaše putovanje kroz Srbiju učiniti još posebnijim.
Related Articles
